ခ်င္းတုိင္းရင္းသားတုိ႔၏ အပ်ဳိလူပ်ဳိဘ၀ အေၾကာင္းကုိ ေလ့လာၾကည့္ေသာ အခါ ေဒသအလုိက္ အနည္းငယ္ ကြဲျပားၾကသည္။ ပထမဦးစြာ ဟားခါးမ်ဳိးႏြယ္ထဲမွ အဓိကအားျဖင့္ လုိင္မ်ဳိးႏြယ္စုအေၾကာင္းကုိ ေလ့ လာခဲ့ၿပီး အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအရ စင္ထန္း၊ ဇုိခြားႏွင့္ မိအယ္ဟူ၍ သုံးမ်ဳိးထပ္မံ ခြဲျခားႏုိင္ေၾကာင္း ေတြ႕ရွိရပါသည္။ ဟားခါးၿမိဳ႕ေပၚေန ခ်င္းတုိင္းရင္းသား၊ စင္ထန္မ်ဳိးႏြယ္စုမွာ လူပ်ဳိမ်ားသည္ တစ္အိမ္တက္ တစ္အိမ္ဆင္း လူပ်ဳိလွည့္ျခင္းဓေလ့ကုိ ယခုအခါ က်င့္သံုးျခင္း မရွိေတာ့ေသာ္လည္း ယခင္အခ်ိန္မ်ားႏွင့္ ရြာဘက္တြင္ ေနထုိင္သူမ်ား က်င့္သံုးခဲ့ၾကသည္။ အပ်ဳိလူပ်ဳိေဂဟာ သေဘာမ်ဳိး ရြာထဲႏွင့္ ၿမဳိ႕ေပၚ၌ မရွိၾကေပ။ ယခင္ကမူ လူပ်ဳိ အမ်ားသေဘာက်ေသာ အမ်ဳိးသမီးတစ္ဦးတည္း၏ အိမ္တြင္ လူပ်ဳိးမ်ား စုအိပ္ၾကေသာ ဓေလ့ရွိခဲ့ၾကသည္။ ထုိ႔ျပင္ စုေ၀းရာအိမ္တြင္ ညမုိးခ်ဳပ္ေသာအခ်ိန္၌ စုေ၀းၾကၿပီး သီခ်င္းဆုိၾကျခင္း၊ ကခုန္ျခင္း၊ ေမာင္း၊ ဗံု စသည္တုိ႔ တီးမႈတ္ျခင္းမ်ား ျပဳလုပ္ေလ့ရွိၾကသည္။ ပုေလြကုိ သိပ္မသံုးၾကေပ။ ယခုေခတ္တြင္မူ ဂီတာတီး၍ လူပ်ဳိလွည့္ေလ့ ရွိၾကသည္။ ထုိ႔ျပင္ ခ်င္းဘာသာစကား၊ ဗမာစကား၊ အဂၤလိပ္ဘာသာ စကားျဖင့္ ေခတ္ေပၚသီခ်င္းမ်ား၊ ေရွး႐ုိးရာသီခ်င္းမ်ား သီဆုိၾကသည္။ ကဗ်ာ၊ လကၤာ၊ စကားထာ၀ွက္၍ ေျပာဆုိၿပီး လူပ်ဳိလွည့္ေလ့ ရွိၾကသည္။ ထုိ႔အျပင္ ေငြေၾကးခ်မ္းသာသူ ခ်င္းတုိင္းရင္းသားတစ္ဦးမွ ဦးေဆာင္၍ ငါးရက္တုိင္တုိင္ က်င္းပေသာ ေဘြသဲ (Bawite) ပြဲေတာ္၊ ခုနစ္ရက္က်င္းပေသာ ေခါင္ကၽြဲပြဲေတာ္၊ သီးႏွံမ်ဳိးေအာင္ပြဲ (သုိ႔) ခ်င္းအေခၚ ႐ူမ္းဆြမ္သုပြဲေတာ္၊ သားေကာင္အႀကီး မပစ္ခင္ ႀကဳိတင္ဆုေတာင္းပြဲ (သုိ႔) ခ်င္းအေခၚ ပဆုမ္ရယ္ပြဲေတာ္၊ က်ားပစ္၍ ေအာင္ႏုိင္ေသာ ပြဲေတာ္၊ ႏွစ္ကူးပြဲေတာ္၊ အိမ္သစ္တက္ ပြဲေတာ္၊ ေကာက္ရိတ္သိမ္း ပြဲေတာ္၊ ေတာင္ယာ မီး႐ိႈ႕ပြဲေတာ္ စသည့္ ပြဲေတာ္မ်ားႏွင့္ ေတာင္ယာ အတူတူ လုပ္ကုိင္ၾကရင္း အပ်ဳိလူပ်ဳိမ်ား ေတြ႕ဆုံရင္းႏွီးခြင့္ ရၾကေပသည္။ ေရွးေခတ္အခါက အပ်ဳိလူပ်ဳိ ေခါင္းေဆာင္မ်ား ရွိၾကသည္။ ထုိေခါင္းေဆာင္သူသည္ အပ်ဳိ (သုိ႔) လူပ်ဳိ ျဖစ္ရမည္။ အမ်ားကုိ ဦးေဆာင္ႏုိင္သူ ျဖစ္ရေပမည္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ ခ်င္းတုိင္းရင္းသား အပ်ဳိ လူပ်ဳိမ်ားကုိ ငယ္ရြယ္စဥ္ ကတည္းက လူႀကီးခ်င္း ေစ့စပ္ထားတတ္ၾကၿပီး မ်ဳိးႏြယ္တူသူခ်င္း ယူေလ့ရွိသည္။ ယခုေခတ္အခါတြင္မူ မိမိတုိ႔ ႀကဳိက္ႏွစ္သက္ရာကုိ ယူၾကေပသည္။ လက္မထပ္မီ အပ်ဳိလူပ်ဳိဘ၀ကုိ ထိန္းသိမ္းၾကေၾကာင္း ေလ့လာေတြ႕ရွိရသည္။
ခ်င္းျပည္နယ္၊ ဖလမ္းၿမဳိ႕ေန ခ်င္းတုိင္းရင္းသား ဇံညက္မ်ဳိးႏြယ္ အပ်ဳိလူပ်ဳိဘ၀မွာလည္း တစ္မ်ဳိး စိတ္၀င္စားစရာ ေကာင္းေနပါသည္။ ထုိအပ်ဳိ လူပ်ဳိ ဘ၀မ်ားသည္လည္း ထိမ္းျမားမဂၤလာပြဲ၊ အသုဘပြဲ၊ ႏွစ္သစ္ ကူးပြဲ၊ ေကာက္ရိတ္သိမ္းပြဲ (ေခၚ) ေလာင္ေပြး၊ အိမ္သစ္တက္ပြဲ၊ တြန္လွန္ (ေခၚ) အျခားပြဲလမ္း သဘင္မ်ားတြင္လည္းေကာင္း၊ ေတာင္ယာ စုေပါင္း လုပ္ကုိင္ၾကရင္းလည္းေကာင္း ေတြ႕ဆံုရင္းႏွီးခြင့္ ရၾကသည္။ သီးသန္႔ အပ်ဳိလူပ်ဳိလွည့္ျခင္း မရွိၾကပါ။ တစ္ခါတစ္ရံ ေတာင္ယာ အသြားအျပန္ ခရီး၌ စုေပါင္း၍ သီခ်င္းမ်ား သီဆုိၾကေၾကာင္း ေလ့လာေတြ႕ရွိရသည္။ ထူးျခားခ်က္မွာ အပ်ဳိတခ်ဳိ႕ ေဆးရြက္ငံုေသာ ဓေလ့၊ ေဆးရည္ေသာက္ေသာ ဓေလ့ရွိၾကသည္။ ထုိ႔ျပင္ ေဆးလိပ္ကုိ အပ်ဳိကလိပ္ၿပီး လူပ်ဳိအား လက္ေဆာင္ေပးပါက ထုိသူက ႀကဳိက္ႏွစ္သက္ေၾကာင္း ျပသသည့္ သေဘာကုိ ေဆာင္ပါသည္။
ခ်င္းတုိင္းရင္းသား ဟြာငုိမ်ဳိးႏြယ္ အပ်ဳိလူပ်ဳိမ်ားမွာမူ ေတာင္ယာအျပန္ ညဘက္ ထမင္းစားၿပီးခ်ိန္မ်ားတြင္ လူပ်ဳိလွည့္ေလ့ရွိၾကသည္။ အမ်ားအားျဖင့္ အုပ္စုလုိက္ သီခ်င္းဆုိျခင္း၊ ပုေလြမႈတ္ျခင္း စသည့္ ဓေလ့ရွိၾကၿပီး ယခုေခတ္တြင္မူ ဂစ္တာတီးျခင္း ရွိၾကသည္။ တစ္ခါတစ္ရံတြင္မူ တစ္ဦးခ်င္း လူပ်ဳိလွည့္တတ္ၾကသည္။ ကဗ်ာ၊ လကၤာစပ္ျခင္း၊ စကားထာ၀ွက္ျခင္း မရွိပါ။ ပြဲေတာ္မ်ားမွာ လူပ်ဳိအပ်ဳိ ေတြ႕ဆံုရင္းႏွီး ႏုိင္ပါသည္။
ခ်င္းတုိင္းရင္းသား ဆိမ္ (Sim) မ်ဳိးႏြယ္မ်ားမွာမူ ရြာ၏အလယ္၌ လူပ်ဳိမ်ား ညဘက္တြင္ စုအိပ္ၾကသည္။ ေန႔အခ်ိန္တြင္မူ မိဘမ်ားအိမ္၌ ေနၾကသည္။ အုပ္စုလုိက္ လူပ်ဳိလွည့္ျခင္း ဓေလ့ရွိၾကၿပီး သီခ်င္းဆုိျခင္း၊ ဗံုတီးျခင္း၊ ပုေလြမႈတ္ျခင္း၊ ခ်င္း႐ုိးရာသီခ်င္း စကားထာ၀ွက္ျခင္းမ်ဳိးလည္း ရွိၾကသည္။ ကဗ်ာလကၤာ ရြတ္ဆုိျခင္းမ်ဳိးလည္း ရွိၾကသည္။ မိန္းကေလးအပ်ဳိ၏ မိဘမ်ားေရွ႕တြင္ လည္ၾကရၿပီး ေခါင္ရည္ျဖင့္ ဧည့္ခံၾကသည္။ ပြဲေတာ္မ်ားႏွင့္ ေတာင္ယာမ်ားတြင္ ေတြ႕ဆံုရင္းႏွီးခြင့္ ရၾကသည္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ အသက္ ၁၈ ႏွစ္မွ ၂၃ ႏွစ္ၾကားတြင္ အိမ္ေထာင္ျပဳေလ့ရွိၾကသည္။
ခ်င္းတုိင္းရင္းသားဇာဟာအုိ (ဇာေဟာင္) မ်ဳိးႏြယ္တုိ႔မွာမူ အပ်ဳိလူပ်ဳိေဂဟာဟူ၍ မရွိဘဲ သေဘာက်ေသာ အပ်ဳိတစ္ဦး၏ အိမ္တြင္ လူပ်ဳိမ်ားစု၍ အိပ္ျခင္းမ်ဳိးသာ ရွိၾကသည္။ စုရပ္အျဖစ္ ရြာ၏အလယ္တြင္ တဲထုိး၍ ထုိင္ခံုမ်ားစုထုိင္ၾကသည္။ အပ်ဳိအိမ္သုိ႔ သြားလည္တတ္ၾက သည္။ ေတာင္ယာအျပန္ ထမင္းစားၿပီးခ်ိန္ ညဘက္၌ လူပ်ဳိလွည့္ေလ့ရွိသည္။ လမ္းလိြဳင္ေခၚ ႀကဳိးတပ္တူရိယာ တစ္မ်ဳိးျဖင့္ တီးမႈတ္ေလ့ရွိၾကၿပီး သီခ်င္းမဆုိပါ။ ပုေလြကုိ ေတာင္ယာ၌ မႈတ္ေလ့ရွိၾကၿပီး အိမ္မွာမူ မႈတ္ေသာဓေလ့ နည္းပါးသည္။ တစ္ခါတစ္ရံ ဗံုေမာင္းတီး၍ သီခ်င္းဆုိၾကသည္။ လူပ်ဳိမ်ားစု၍ ၀ယ္လာေသာ ေခါင္ ရည္အုိးကုိ အလယ္၌တည္၍ စုေ၀းသီဆုိကခုန္ၾကသည္။ မိန္းကေလး အပ်ဳိအိမ္မွ ေခါင္ရည္ျဖင့္ ျပန္လည္ဧည့္ခံ တတ္သည္။ ကဗ်ာလကၤာ သီဆုိျခင္း မရွိေပ။ ပြဲေတာ္မ်ား၌ အပ်ဳိလူပ်ဳိမ်ား ေတြ႕ဆံုရင္းႏွီးၾက သည္။ ေရွးအခါက မိဘေပးစားျခင္းကုိ ယူျခင္းက မ်ားသည္။ ခ်စ္ႀကဳိက္လွ်င္လည္း လူႀကီးသေဘာတူမွ လက္ထပ္ၾကသည္။ မိဘမ်ားအေနျဖင့္ အပ်ဳိမွာ ႐ုပ္ေခ်ာ၍ အလုပ္ႀကဳိးစားၿပီး ေျပာဆုိပံု လည္း ေကာင္း ပါက မိမိတုိ႔၏ သားအတြက္ မိဘက ေတာင္းေပးေလ့ ရွိၾကသည္။ စုန္းကေ၀ ယံုၾကည္ၾက၍ စုန္းကေ၀ မ်ဳိး႐ုိးဟု သံသယရွိပါက ေရွာင္ၾကဥ္ၾကသည္။ သူခုိးမ်ဳိး႐ုိး၊ ေရာဂါဆုိးရွိေသာ မ်ဳိး႐ုိးမ်ားကုိလည္း ေရွာင္ၾကဥ္ၾကသည္။ အပ်ဳိစင္ဘ၀ကုိ ထိန္းသိမ္းၾကၿပီး သန္႔သန္႔ရွင္းရွင္း ေနထုိင္ၾကသည္။ က်ဴးလြန္ခဲ့ပါက ေလ်ာ္ေၾကး အျဖစ္ ေခါင္ရည္အုိး ငါးလံုး၊ ဆပ္ဆန္ ၇ ျပည္(တစ္ပံုး)၊ ၀က္လက္ေလး ဆုတ္ (တစ္ေကာင္)၊ ဆားတစ္ပိသာ တုိ႔ကုိ ေပးေလ်ာ္ရသည္။ က်ဴးလြန္ၿပီး မယူခ်င္ပါက လံုးခင္ (ေခၚ) နာမည္ပ်က္ခအျဖစ္ (၂၅)႐ူပီး ေလ်ာ္ရေသာ ဓေလ့ရွိေၾကာင္း ေရွးအခါက က်င့္သံုးၾကေၾကာင္း ေလ့လာေတြ႕ရွိရသည္။
ခ်င္းတုိင္းရင္းသား ခြာလ္စိမ္ (khaulsim) မ်ဳိးႏြယ္မ်ားတြင္ အပ်ဳိလူပ်ဳိေဂဟာ မရွိေပ။ အပ်ဳိအိမ္ကုိ လူပ်ဳိမ်ားစု၍ လူပ်ဳိလွည့္ျခင္း၊ တစ္ဦးစီ လူပ်ဳိလွည့္ျခင္းတုိ႔ ရွိၾကသည္။ စုေပါင္း၍ သီခ်င္းဆုိ တတ္ၾကေသာ္လည္း တူရိယာ အသံုးျပဳျခင္း မရွိၾကေပ။ ကဗ်ာလကၤာ စပ္ဆုိျခင္း၊ စကားထာ ၀ွက္ျခင္း ဓေလ့မ်ဳိးလည္း မရွိၾကေပ။ ညဘက္တုိင္း လူပ်ဳိလွည့္ေလ့ရွိေသာ္လည္း အပ်ဳိဘက္မွ ျပန္လည္၍ ေခါင္ရည္ျဖင့္ ဧည့္ခံျခင္းဓေလ့ မရွိၾကေပ။ အပ်ဳိလူပ်ဳိမ်ားသည္ ပြဲေတာ္မ်ားႏွင့္ ေတာင္ယာမ်ား၌ ေတြ႕ဆံုရင္းႏွီးခြင့္ ရၾကသည္။
ခ်င္းတုိင္းရင္းသား လင္သဲမ်ဳိးႏြယ္၀င္ အပ်ဳိလူပ်ဳိမ်ားသည္ အပ်ဳိလူပ်ဳိေဂ ဟာဟူ၍ မရွိေသာ္လည္း အပ်ဳိ၏အိမ္တြင္ လူပ်ဳိမ်ားစုေ၀း၍ အိပ္ေသာဓေလ့ရွိခဲ့ၾကသည္။ တစ္ဦးခ်င္းအလုိက္၊ အုပ္စုအလုိက္ လူပ်ဳိလွည့္ေလ့ရွိၾကၿပီး သီခ်င္းသီဆုိျခင္း၊ ဗံု ပုေလြ ဂီတာတီးမႈတ္ျခင္း ဓေလ့ရွိၾကသည္။ အပ်ဳိဘက္မွ ေခါင္ရည္ျဖင့္ ဧည့္မခံၾကေပ။ အပ်ဳိလူပ်ဳိမ်ား သည္ ေတာင္ယာတြင္ အလွည့္က် လုပ္အားေပးရင္း ေတြ႕ဆံု ရင္းႏွီးၾကသည္။ ပြဲေတာ္မ်ားတြင္လည္း ေတြ႕ဆံုၾကသည္။
ခ်င္းတုိင္းရင္းသား ဆြန္ထလာမ်ဳိးႏြယ္၀င္မ်ားတြင္ အပ်ဳိလူပ်ဳိေဂဟာဟူ၍ မရွိဘဲ အပ်ဳိအိမ္တစ္အိမ္တြင္ လူပ်ဳိမ်ား စုအိပ္ေသာဓေလ့ ရွိၾကသည္။ အပ်ဳိအိမ္သုိ႔ ညဘက္ တစ္ဦးခ်င္းစီ လူပ်ဳိလွည့္ၾကသည္။ သီခ်င္းဆုိျခင္း၊ ဗံုတီျခင္း၊ ဂစ္တာ တီးျခင္း၊ စကားထာ၀ွက္၍ ကဗ်ာလကၤာ ရြတ္ဆုိျခင္းမ်ဳိး မရွိသကဲ့သုိ႔ ေခါင္ရည္ျဖင့္ ျပန္လည္ဧည့္ခံျခင္းမ်ဳိးလည္း မရွိၾကေပ။ ပြဲေတာ္မ်ားႏွင့္ စုေပါင္း ေတာင္ယာမ်ားတြင္ ေတြ႕ ဆံုၾကေၾကာင္း ေလ့ လာ ေတြ႕ရွိရသည္။
ခ်င္းတုိင္းရင္းသား ေလွာန္က်ဲအုိ မ်ဳိးႏြယ္မ်ားတြင္ အပ်ဳိလူပ်ဳိေဂဟာ မရွိေသာ္လည္း အပ်ဳိတစ္ဦး၏ အိမ္တြင္ လူပ်ဳိမ်ားစု၍ အိပ္ေသာဓေလ့ ရွိၾကသည္။ ညဘက္ ၇ နာရီခန္႔တြင္ လူပ်ဳိလွည့္ၾကၿပီး သီခ်င္းသီဆုိျခင္း၊ ဗံု ေမာင္း ၀ါးပုေလြ တီးမႈတ္ျခင္းတုိ႔ကုိ ျပဳလုပ္ၾကသည္။ ႐ုိးရာ နတ္ပူေဇာ္ပြဲ၊ ႐ုိးရာကပြဲ၊ ေကာက္သစ္စားပြဲ၊ ႏွစ္သစ္ကူးပြဲ၊ အိမ္သစ္တက္ပြဲ၊ မဂၤလာပြဲ၊ အသုဘအခမ္းအနားမ်ား၌ အပ်ဳိလူပ်ဳိမ်ား ေတြ႕ဆံုၾကသည္။
ခ်င္းတုိင္းရင္းသား ေငါန္မ်ဳိးႏြယ္မ်ားတြင္ အပ်ဳိလူပ်ဳိေဂဟာ မရွိေပ။ အပ်ဳိတစ္ဦးအိမ္တြင္ လူပ်ဳိမ်ား၀ုိင္းစု၍ အိပ္ေသာဓေလ့ ရွိၾကသည္။ ညဘက္အခ်ိန္တြင္ သြားအိပ္ၾကျခင္း မ်ားပါသည္။ လူပ်ဳိလွည့္ရာတြင္ သီခ်င္းမဆုိၾကဘဲ ေစာင္းေကာက္သ႑ာန္ တူရိယာ (ႀကဳိးတပ္တူရိယာ) တီးျခင္း၊ ပုေလြမႈတ္ျခင္းမ်ဳိးကုိ ေတြ႕ရသည္။ ေတာင္ယာႏွင့္ ပြဲေတာ္မ်ားတြင္ ေတြ႕ဆံုၾကသည္။ အနီေရာင္ႏွင့္ အျဖဴေရာင္ပါေသာ ႀကဳိးတစ္မ်ဳိးကုိ အပ်ဳိ၏ လက္ေကာက္၀တ္တြင္ ၀တ္ျပထားပါက လူပ်ဳိကုိ ျပန္လည္ ႀကဳိက္ႏွစ္သက္ေၾကာင္း ျပသသည့္ သေဘာျဖစ္သည္။
ခ်င္းတုိင္းရင္းသား လုိင္ဇုိမ်ဳိးႏြယ္မ်ားတြင္လည္း အပ်ဳိလူပ်ဳိေဂဟာဟူ၍ မရွိေပ။ အပ်ဳိအိမ္တြင္ လူပ်ဳိမ်ား စုအိပ္ေလ့ရွိသည္။ ညေနပုိင္းတြင္ တစ္ဦးခ်င္းစီ လူပ်ဳိလွည့္ေလ့ရွိၿပီး သီခ်င္းသီဆုိျခင္း မရွိၾကပါ။ ေခါင္ ရည္ျဖင့္ ျပန္လည္ ဧည့္ခံျခင္း မရွိပါ။ ေတာင္ယာႏွင့္ ပြဲေတာ္မ်ားတြင္ လြတ္လပ္စြာ ေတြ႕ဆံုခြင့္ရၾကေပသည္။
တီးတိန္ၿမဳိ႕ေန ခ်င္းတုိင္းရင္းသား ဆီးယင္းမ်ဳိးႏြယ္ အပ်ဳိလူပ်ဳိမ်ားတြင္ အပ်ဳိလူပ်ဳိေဂဟာ ဟူ၍ မရွိေသာ္လည္း ေရွးအခါက ရြာ၏အလယ္ရွိ က်ယ္၀န္းေသာ အိမ္တစ္အိမ္ကုိေရြးၿပီး လူပ်ဳိးမ်ားစု၍ အိပ္တတ္ၾကသည္။ လူပ်ဳိတစ္ဦးခ်င္းစီ အပ်ဳိအိမ္သုိ႔ ည ၈ နာရီခန္႔တြင္ လူပ်ဳိလွည့္ေလ့ရွိၾကသည္။ သီခ်င္းသီဆုိၾကျခင္း မရွိၾကပါ။ အပ်ဳိျဖစ္သူက လူပ်ဳိကုိ ျပန္၍ႀကဳိက္ လွ်င္ ေဆးလိပ္ လိပ္ၿပီး တည္ခင္းဧည့္ခံတတ္ၾကသည္။ မႀကဳိက္ပါက ေဆးလိပ္မေပးေပ။ တစ္ခါတစ္ရံ အပ်ဳိလူပ်ဳိ ေမတၱာ သက္၀င္ပါက ငံုေသာေဆးရည္ကုိ ဘူးေလးထဲထည့္ကာ အျပန္အလွန္ ဖလွယ္၍ ေပးတတ္ၾကသည္။ အပ်ဳိလူပ်ဳိမ်ားသည္ ရာသီအလုိက္ ပြဲေတာ္မ်ားႏွင့္ ေတာင္ယာမ်ားတြင္ လြတ္လပ္စြာ ေတြ႕ဆံု ရင္းႏွီးခြင့္ ရၾကသည္။
တီးတိန္ၿမဳိ႕ေန ခ်င္းတုိင္းရင္းသား ဆုိင္းဇံမ်ဳိးႏြယ္မ်ား၏ အပ်ဳိလူပ်ဳိဘ၀မွာမူ တစ္မ်ဳိးစိတ္၀င္စားစရာ ေကာင္းလွပါသည္။ ဆုိင္းဇံမ်ဳိးႏြယ္မ်ားေနေသာ ဆုိင္းဇံရြာေဟာင္းလည္း ရွိပါသည္။ ထုိရြာတြင္ လူပ်ဳိေဂဟာသေဘာမ်ဳိး အေနျဖင့္ လူပ်ဳိမ်ားစု၍ေနေသာ အိမ္၊ ခ်င္းအေခၚ ဆုမ္ ရွိၾကသည္။ ထုိဆုမ္ကုိ ရြာထိပ္၊ ရြာအလယ္၊ ရြာေအာက္ဟူ၍ သံုးေနရာခြဲ၍ ရြာအလုိက္၊ ရပ္ကြက္အလုိက္ ထားေလ့ရွိၾကသည္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ ေယာက်္ားေလး အသက္ ၁၀ ႏွစ္ ေက်ာ္လွ်င္ ဆုမ္၌ သြားအိပ္ၾကသည္။ ညဘက္ ၈ နာရီခန္႔တြင္ မိမိတုိ႔ ႏွစ္သက္ရာ အပ်ဳိအိမ္သုိ႔ လူပ်ဳိလွည့္ေလ့ရွိၾကသည္။ မိဘမ်ားအေနျဖင့္ ကန္႔ကြက္စရာမရွိေသာ လူပ်ဳိျဖစ္ပါက ေစာေစာအိပ္ၿပီး လြတ္လပ္စြာ စကားေျပာဆုိခြင့္ ေပးၾကသည္။ မိမိတုိ႔ မႏွစ္သက္ပါက မိဘမ်ားက ထုိင္ေနတတ္ၾကသည္။ ေခါင္ရည္ျဖင့္ ျပန္လည္ ဧည့္ခံျခင္းမရွိပါ။ သီခ်င္းဆုိျခင္း၊ ပုေလြတီးမႈတ္ျခင္း မရွိပါ။ ခ်စ္ေရးဆုိရာ၌ သီခ်င္းဖြဲ႕၍ ေျပာဆုိျခင္းမ်ဳိးေတာ့ ရွိၾကသည္။ မိန္းကေလး အပ်ဳိက ျပန္ႀကဳိက္လွ်င္ ေဆးလိပ္ အေကာင္းစားျဖင့္ လိပ္ေပးၿပီး ဧည့္ခံေလ့ရွိသည္။ ခ်စ္ႀကဳိက္ၾကပါက ေဆးရည္ငုံရန္အတြက္ ေဆး ရည္ျဖည့္ေပးၿပီး အပ်ဳိလူပ်ဳိမ်ားသည္ အျပန္အလွန္ လဲလွယ္တတ္ၾကေၾကာင္း ေလ့လာေတြ႕ရွိရသည္။
ခ်င္းတုိင္းရင္းသား တီးတိန္ၿမဳိ႕ေန ဗန္းတဲ့ တုိင္းရင္းသားမ်ဳိးႏြယ္မ်ားတြင္ လည္း လူပ်ဳိးမ်ားစု၍ ေနေသာ ဆုမ္ ရွိသည္။ အပ်ဳိအိမ္သုိ႔ လူပ်ဳိလွည့္ေလ့ရွိၾကၿပီး အခ်င္းခ်င္း ေမတၱာသက္၀င္ပါက ေဆးလိပ္လိပ္၍ လက္ေဆာင္ေပးျခင္း၊ ေဆးရည္ငုံ ဘူး လဲလွယ္ၾကျခင္း စေသာဓေလ့မ်ား ရွိၾကေၾကာင္း ေတြ႕ရပါသည္။
ထုိသုိ႔ ေနရာေဒသအလုိက္ အနည္းငယ္ ကြဲျပားေနေသာ ခ်င္းတုိင္းရင္း သားတုိ႔ အပ်ဳိလူပ်ဳိဘ၀ကုိ ေလ့လာမွတ္သားရင္း အျခားတုိင္းရင္း သားမ်ားအေနႏွင့္ ေရွာင္ၾကဥ္စရာဓေလ့မ်ား၊ ေဆာင္ထားစရာ ဓေလ့မ်ားကုိ သိရွိနားလည္ၾကၿပီး တုိင္းရင္းသား အခ်င္းခ်င္း ခ်စ္ခင္စည္းလံုးမႈ၊ အျပန္အလွန္ ေလးစားတန္ဖုိးထားတတ္မႈမ်ား တုိးပြားလာေစလိမ့္မည္ဟု ယံုၾကည္ေမွ်ာ္လင့္မိပါသည္။
-
လြင္လြင္မြန္ ( မႏုႆေဗဒ )
-
လြင္လြင္မြန္ ( မႏုႆေဗဒ )
No comments:
Post a Comment